Automatyzacja

Gotowy program księgowy czy oprogramowanie dedykowane? Poradnik wyboru

Większość firm nie musi wymieniać programu księgowego, tylko zbudować wokół niego właściwą integrację. Ten poradnik pokazuje, kiedy integracja wystarczy, a kiedy lepszym wyborem jest oprogramowanie dedykowane.

Kordevo Editör Ekibi~9 min czytania
Otwarty laptop na biurku z widokiem programu księgowego obok schematu przepływu pracy, ilustrujący wybór między gotowym programem księgowym a oprogramowaniem dedykowanym

Podsumowanie

Większość firm nie musi wymieniać programu księgowego, tylko zbudować wokół niego właściwą integrację. Ten poradnik pokazuje, kiedy integracja wystarczy, a kiedy lepszym wyborem jest oprogramowanie dedykowane.

Kiedy gotowy program przestaje wystarczać

Jeśli Twoja firma korzysta z gotowego programu księgowego lub pakietu ERP, problemem zwykle nie jest sam program, tylko ręczna praca, która narasta wokół niego. Właśnie wtedy pojawia się temat, jakim jest integracja programu księgowego. Takie programy są projektowane pod standardowy proces: faktury, rozrachunki, magazyn, kasa i bank, deklaracje. Im bardziej firma wychodzi poza ten standard, tym więcej pojawia się luk. Najczęstsze sygnały:

  • Wprowadzanie tych samych danych dwa razy. Dział sprzedaży zapisuje zamówienie we własnym arkuszu, wieczorem ktoś w księgowości wpisuje je ponownie do programu, a na koniec miesiąca listy się nie zgadzają.
  • Ręczne składanie raportu w Excelu co miesiąc. Przed każdym spotkaniem zarządu ktoś przez dwa dni eksportuje dane i buduje tabele przestawne, bo potrzebnego raportu nie ma w programie.
  • Sklep internetowy, który nie wie, co jest w magazynie. W sklepie internetowym produkt jest „dostępny”, a w magazynie skończył się kilka dni temu; maile z przeprosinami do klientów stały się rutyną.
  • Serwisanci pracujący na papierze. Technik wypełnia zlecenie ręcznie zamiast w aplikacji mobilnej, w biurze ktoś je przepisuje, a faktura wychodzi z kilkudniowym opóźnieniem.
  • Proces prowadzony „na boku”. Koszty projektów, prowizje partnerów czy akceptacje krążą w grupie na komunikatorze i we wspólnym arkuszu; żeby sprawdzić, kto co zatwierdził, trzeba długo przewijać wiadomości.

Żaden z tych sygnałów sam w sobie nie oznacza „wymień program”. Najczęściej wynikają z tego, że program nie wymienia danych z innymi systemami, a to da się rozwiązać bez rezygnacji z niego.

Trzy drogi: integracja, moduł dodatkowy, oprogramowanie dedykowane

Integracja

Na czym polega: Obecny program zostaje; między nim a innymi systemami, takimi jak sklep internetowy, aplikacja mobilna, CRM czy narzędzie raportowe, uruchamia się automatyczny przepływ danych.

Kiedy to właściwy wybór: Gdy program dobrze prowadzi księgowość, ale nie komunikuje się z niczym innym. Jeśli źródłem problemu jest ręczne przenoszenie danych, to prawie zawsze właściwe rozwiązanie.

Ile to trwa: Od kilku tygodni do kilku miesięcy, zależnie od zakresu. Prosty przepływ w jedną stronę powstaje szybko; dwukierunkowe połączenie kilku systemów trwa dłużej.

Największe ryzyko: Ograniczone możliwości wymiany danych z programem. Jeśli nie sprawdzi się tego na początku, niespodzianka pojawi się w połowie projektu.

Moduł dodatkowy

Na czym polega: Uruchomienie modułów dodatkowych producenta (produkcja, serwis, CRM itp.) albo zbudowanie obok programu niewielkiej aplikacji, która obsługuje tylko brakujący proces. Księgowość może zostać w gotowym programie, a obsługa klientów i ofertowanie działać w osobnym module CRM lub ERP połączonym z programem.

Kiedy to właściwy wybór: Gdy brakuje jednego obszaru działalności, a reszta procesów działa w programie bez zarzutu.

Ile to trwa: Od kilku dni do kilku tygodni przy gotowym module; od kilku tygodni do kilku miesięcy przy aplikacji budowanej specjalnie.

Największe ryzyko: Mozaika doklejanych modułów. Jeśli każda nowa potrzeba dostaje osobny element, po kilku latach nikt nie rozumie całości systemu.

Oprogramowanie dedykowane

Na czym polega: System projektowany od podstaw pod procesy firmy. Może obejmować księgowość albo księgowość zostaje osobno, a wszystko inne przechodzi do nowego systemu.

Kiedy to właściwy wybór: Gdy model biznesowy wyraźnie odbiega od standardowego procesu, a luk jest zbyt wiele, by zamknęła je integracja.

Ile to trwa: Miesiące. Analizę, budowę, testy, migrację danych i okres równoległej pracy trzeba planować razem.

Największe ryzyko: Źle określony zakres i niedoszacowanie samego przejścia. O sukcesie bardziej niż program decyduje plan migracji.

Jak integracja działa w praktyce

W centrum większości integracji jest API. API to ściśle określone drzwi, przez które program mówi innym aplikacjom: „te dane udostępniam w takim formacie, a tamte przyjmuję w takim”. Systemy nie zaglądają sobie nawzajem w ekrany, tylko wymieniają dane przez te drzwi.

W praktyce wygląda to tak. Najpierw ustala się, jakie dane płyną i w którą stronę, na przykład zamówienia ze sklepu do programu, a stany magazynowe z programu do sklepu. Następnie decyduje się, który system jest „źródłem prawdy” dla danego typu danych; jeśli dla stanów magazynowych jest nim program księgowy, ręczna zmiana w sklepie zostanie przy następnej synchronizacji nadpisana wartością z programu. Synchronizacja działa albo na zdarzenie (w chwili złożenia zamówienia), albo w ustalonych odstępach czasu. Na końcu projektuje się obsługę błędów: gdy połączenie zostanie zerwane, dane nie giną, tylko czekają w kolejce, a osoba odpowiedzialna dostaje powiadomienie.

Największą obawą wielu firm jest zakłócenie fakturowania w KSeF. Większość gotowych programów obsługuje wysyłkę i odbiór faktur w Krajowym Systemie e-Faktur samodzielnie lub przez dostawcę usługi. Dobrze zbudowana integracja nie ingeruje w ten proces: dostarcza dane do programu, a fakturę nadal wystawia program, tak jak dziś. Proces e-fakturowania się nie zmienia; zmienia się tylko to, że dane do faktury trafiają do programu automatycznie, a nie ręcznie. Aktualne zasady i terminy obowiązywania KSeF zawsze sprawdzaj na oficjalnej stronie Krajowego Systemu e-Faktur i konsultuj z biurem rachunkowym.

Jak budujemy takie połączenia i z jakich etapów składa się wdrożenie, opisujemy na stronie integracja API i systemów.

Co, jeśli program nie ma API

Nie każdy gotowy program ma otwarte, udokumentowane API, a tam, gdzie je ma, zakres często zależy od wersji i licencji. Nie oznacza to, że integracja jest niemożliwa. Zostają trzy drogi, każda z wyraźnymi ograniczeniami.

Odczyt na poziomie bazy danych. Program przechowuje dane w bazie, z której można je odczytywać do raportów lub innych systemów. Do odczytu to działa, ale bezpośredni zapis do bazy jest poważnym ryzykiem: program może nieoczekiwanie potraktować rekordy, które nie powstały w jego interfejsie, a salda mogą się rozjechać. Aktualizacja programu może też zmienić strukturę tabel i wymusić dostosowanie integracji. Warto również sprawdzić, czy umowa licencyjna dopuszcza taki dostęp.

Wymiana plików (Excel, CSV, XML). Większość programów potrafi eksportować i importować część danych w plikach. Automatyczne generowanie i przetwarzanie tych plików daje półautomatyczny przepływ. Ograniczenia: działa okresowo, nie w czasie rzeczywistym; zmiana formatu pliku zatrzymuje przepływ; kontrola błędów jest słabsza niż przy API. Sprawdza się przy zadaniach wykonywanych raz dziennie, takich jak import sprzedaży z całego dnia, ale nie przy stanach magazynowych w czasie rzeczywistym.

Moduł integracyjny od producenta. Wielu producentów oferuje za dodatkową opłatą moduł integracyjny, usługę sieciową lub połączenia przez partnerów. To często najzdrowsza droga, bo działa zgodnie z regułami samego programu. Ograniczenia: oferowany zakres może nie pokrywać potrzeb firmy, a do tego dochodzi koszt dodatkowej licencji.

Wybór zwykle rozstrzygają trzy pytania: Jak często dane muszą płynąć? W jedną stronę czy w obie? Trzeba zapisywać dane w programie, czy wystarczy je odczytywać? Odpowiedzi często same wskazują właściwą metodę.

Kiedy przejście na oprogramowanie dedykowane jest naprawdę konieczne

Czasem integracja nie wystarczy: model biznesowy jest daleki od standardu, kilka spółek lub krajów trzeba prowadzić w jednej strukturze, albo procesy prowadzone „na boku” stały się sednem działalności. Wtedy właściwą inwestycją może być dedykowane oprogramowanie. Plan przejścia jest jednak równie ważny jak sam system.

Migracja danych. Najpierw ustala się, co zostanie przeniesione: otwarte rozrachunki, kartoteki towarów, operacje z ostatnich kilku lat. Reszta może zostać w archiwum do odczytu. Po migracji salda i podstawowe raporty porównuje się wiersz po wierszu ze starym systemem. Przepisy o przechowywaniu dokumentacji księgowej obowiązują także dla danych historycznych, więc z biurem rachunkowym warto ustalić, w jakiej formie stary system ma pozostać dostępny. Dane klientów i pracowników przez cały czas podlegają RODO: bezpieczeństwo przesyłu, uprawnienia dostępu i los danych w starym systemie muszą być częścią planu. Praktyczne wytyczne publikuje Urząd Ochrony Danych Osobowych.

Okres równoległej pracy. Stary i nowy system działają przez pewien czas obok siebie; te same operacje wprowadza się w obu i porównuje wyniki. To męczące, ale tylko tak można wychwycić błędy w bezpiecznym okresie, a nie w pracy na produkcji.

Szkolenie zespołu. Nawet najlepiej zaprojektowane ekrany nie zmienią nawyków z dnia na dzień. Każda rola potrzebuje krótkiego, praktycznego szkolenia, a w pierwszych tygodniach osoby, do której można zwrócić się po pomoc.

Biuro rachunkowe od początku. Księgowa lub biuro rachunkowe powinni być przy stole od pierwszego dnia. Jeśli plan kont, raporty potrzebne do deklaracji i formaty eksportu nie zostaną ustalone wspólnie, problemy wyjdą najpóźniej przy pierwszym terminie rozliczeń.

Najważniejsze ostrzeżenie: Nie planuj przejścia na przełom roku, zamknięcie okresu ani na termin wysyłki JPK_VAT i deklaracji. Zespół jest wtedy i tak obciążony, a najmniejsza usterka nowego systemu może skończyć się przekroczeniem ustawowego terminu. Wybierz najspokojniejszy okres w kalendarzu firmy.

Kryteria decyzji

  • Stan obecnych danych — Integracja: Dane są czyste i uporządkowane w programie. Oprogramowanie dedykowane: Dane są rozproszone i niespójne; porządki i tak są potrzebne.
  • Budżet — Integracja: Chcesz działać etapami przy ograniczonym budżecie. Oprogramowanie dedykowane: Możesz pozwolić sobie na większą, długoterminową inwestycję.
  • Czas — Integracja: Problem ma zelżeć w ciągu kilku tygodni. Oprogramowanie dedykowane: Możesz przeznaczyć miesiące na projekt i przejście.
  • Nawyki zespołu — Integracja: Zespół zna obecny program, opór przed zmianą jest duży. Oprogramowanie dedykowane: Zespół i tak korzysta z narzędzi pobocznych i jest otwarty na zmianę.
  • Procesy — Integracja: Procesy są w dużej mierze standardowe, różnią się w kilku miejscach. Oprogramowanie dedykowane: Procesy są nietypowe i stanowią część przewagi konkurencyjnej.
  • Współpraca z biurem rachunkowym — Integracja: Biuro chce dalej pracować w obecnym programie. Oprogramowanie dedykowane: Biuro może uczestniczyć od początku, a potrzebne zestawienia da się określić.
  • Możliwość powrotu — Integracja: Łatwa: wyłączasz integrację, a program działa jak dotąd. Oprogramowanie dedykowane: Trudna: po zakończonym przejściu powrót to duże przedsięwzięcie.

Jeśli przy większości kryteriów opisuje Cię strona integracji, spróbuj integracji, zanim zaczniesz myśleć o zmianie programu. Jeśli przeważa strona oprogramowania dedykowanego, być może nadszedł czas na zaplanowane przejście na oprogramowanie dedykowane.

Od czego zacząć

Pierwszym krokiem nie jest telefon do firmy programistycznej, tylko spisanie problemu: jakie dane i jak często przenosi się ręcznie, ile godzin zajmuje który raport, jakie procesy toczą się poza programem. Drugim krokiem jest poznanie technicznych ograniczeń programu; zapytaj producenta lub partnera wdrożeniowego, czy oferuje eksport danych, usługę sieciową albo moduł integracyjny. Z tymi dwiema informacjami każda firma, którą poprosisz o ofertę, zaproponuje konkretną drogę dla Twojej sytuacji, zamiast zgadywać. Jeśli prześlesz nam swoją listę, ocenimy, co da się rozwiązać bez zmiany obecnego programu, i przygotujemy pisemną ofertę.

Najczęściej zadawane pytania

Czy mogę zintegrować systemy bez zmiany obecnego programu księgowego?

W większości przypadków tak. Integracja nie zastępuje programu, tylko buduje most, którym dane przepływają między nim a innymi systemami, na przykład sklepem internetowym, aplikacją dla serwisantów czy narzędziem do raportów. Zakres zależy od tego, jak program udostępnia dane, dlatego pierwszym krokiem jest poznanie jego ograniczeń technicznych.

Czy integracja zakłóci wystawianie faktur w KSeF?

Przy poprawnym wdrożeniu nie. Większość gotowych programów obsługuje wysyłkę i odbiór faktur w KSeF samodzielnie lub przez dostawcę usługi; integracja dostarcza jedynie dane, a fakturę nadal wystawia program. Testy w środowisku testowym i uruchomienie w spokojnym okresie ograniczają ryzyko.

Co, jeśli mój program nie ma API?

Nadal są możliwości: odczyt na poziomie bazy danych, wymiana plików Excel, CSV lub XML albo moduł integracyjny od producenta programu. Każda z nich ma ograniczenia; bezpośredni zapis do bazy danych zwykle nie jest zalecany, a wymiana plików działa okresowo, nie w czasie rzeczywistym. Wybór zależy od tego, jak często i w którą stronę muszą płynąć dane.

Co stanie się z danymi historycznymi po przejściu na oprogramowanie dedykowane?

Dane historyczne przenosi się w zaplanowanej migracji; najpierw ustala się, co zostanie przeniesione, a co pozostanie w archiwum do odczytu. Po migracji salda i kluczowe raporty porównuje się ze starym systemem. Przez cały czas obowiązują przepisy o przechowywaniu dokumentacji oraz RODO.

Czy moje biuro rachunkowe poradzi sobie z nowym systemem?

Jeśli biuro rachunkowe jest zaangażowane od początku, zwykle nie ma z tym problemu. Gdy plan kont, raporty i formaty eksportu ustala się wspólnie, nowy system dopasowuje się do sposobu pracy księgowych. A przy integracji biuro dalej pracuje w znanym sobie programie.